deelculaire economie

Het was in 1973 toen Premier Joop den Uyl in een toespraak op Tv het Nederlandse volk vertelde dat het nooit meer zou worden zoals het was geweest na de tweede wereldoorlog : als gevolg van de ‘olieboycot’ die Nederland had getroffen waren de prijzen van olie (grondstof) met wel 70 % gestegen en was de economie ernstig aangetast geraakt.

In datzelfde jaar kwam het boek “ grenzen aan de groei “ uit met daarin alarmerende berichten over de almaar uitdijende wereldbevolking in relatie tot schaarser wordende grondstoffen.

Weer 15 jaar later werd, naar aanleiding van de Bruntland conferentie het rapport ‘Our common future’  gepubliceerd met daarin de aanbeveling aan politici en beleidsmakers om te sturen op een economie die zodanig was ingericht dat voorraden niet zouden worden uitgeput en vooral : “ dat volgende generaties geen hinder zouden ondervinden van het handelen van de generatie die hen was voorgegaan ”.

Dat sprak veel mensen aan, maar hoe kon de economie groeien en tegelijkertijd de aanspraak op grondstoffen worden verminderd ?

Een van de eerste initiatieven om de doelstelling te realiseren was de cradle2 cradle beweging van William McDonough & Michael Braungart.  Braungart was chemicus en maakte zich zorgen om het verschijnen van steeds meer materialen –kunststoffen – die waren ontstaan na de synthese van verschillende grondstoffen die dan niet meer konden worden teruggewonnen en die meestal ook de eigenschap hadden niet meer te kunnen worden hergebruikt of gerecycled.  Dat had geleid tot de Cradle 2 Cradle ontwerp- filosofie. Afgezien van Herman Miller, een fabrikant van dure burostoelen, die het succesvol toepaste, werd er niet veel meer van gehoord, mede vanwege het probleem van de hierboven genoemde onomkeerbaarheid alsook de inzameling.

Een nieuw concept  Thomas Rau pakte de handschoen jaren later weer op met een nieuw concept : ‘ de  deelculaire economie’ : deel economie en circulaire economie in één. Op de site van de organisatie Turntoo®, die daarvoor werd opgericht, wordt een en ander als volgt verwoord:

“ economie is de georganiseerde relatie tussen mens en natuur. Deze relatie voorzien wij van een nieuwe systeemarchitectuur. “

Dat zou knap zijn na 1000den jaren handel.  In de praktijk komt het erop neer dat de producent, gedurende de gehele cyclus  eigenaar blijft van het product.  Die neemt het product weer terug als het kapot is of afgeschreven, wint de grondstoffen terug uit de materialen en maakt er nieuwe producten van. Zo wordt de gehele cyclus van grondstoffen tot product en weer terug volledig gesloten en wordt het inzamel – probleem opgelost. Volgens het concept kun je bij Philips licht bestellen of een koelkast. Klinkt leuk, alleen er ontbreken wat schakeltjes in de ketting. Bijvoorbeeld dat veel grondstoffen nooit meer terugkomen in de keten omdat ze omgezet zijn in irreversibele materialen, verbrand of verdampt.  ( irreversible |ɪrɪˈvəːsɪb(ə)ladjective : not able to be undone or altered ) Dat soort materialen, waar Braungart zich zorgen over maakte, komen er steeds meer. 

Universel Verklaring voor de rechten van het Materiaal .  Een ander opvallend project van Turntoo is ‘De Universele Verklaring voor de Rechten van het Materiaal’. Thomas Rau zegt hierover :

  “ Dat mensen rechten hebben vinden we inmiddels een vanzelfsprekendheid. Maar welke rechten zijn er eigenlijk voor de materialen die ons leven mogelijk maken? Daarover is niets vastgelegd. Daar gaan wij wat aan doen “.

 Na mensenrechten, dierenrechten nu ook materiaalrechten.

Onlangs werd, na vele maanden de nieuwe Ministerraad voorgesteld en desgevraagd benadrukten de bewindslieden die duurzaamheid in hun portefeuille hadden gekregen, dat het hen vooral ging om het inpassen van duurzaamheid in de doelstelling voor groei van de economie.  Maar economische groei is in tegenspraak met duurzaamheid.  Immers duurzaam betekent ‘volhoudbaar’ volgens de definitie van het Brunland rapport.  Waarschijnlijk is het bouwen van 1000den funderingen voor windmolens  met relatief schaars (scherp )zand, uiteindelijk niet volhoudbaar of  het bouwen van miljarden accu ’s met zeldzame grondstoffen ( zie artikel ).  Ook niet omdat in veel gevallen de natuur en het milieu ernstige schade wordt toegebracht en last but not least er niet zelden kinderarbeid aan te pas komt en mensen worden uitgebuit.  De definities van ‘ Our common future’ werden door de politici en beleidsmakers zodanig vertaald, dat ze voldeden aan de juridische normen voor duurzaam en economie.  Daardoor is het nu bijvoorbeeld mogelijk om hout uit Amerikaanse bossen, duurzaam en ethisch verantwoord, te verbranden in elektriciteitscentrales en warmtecentrales. Ook al kost dat meer energie en is de CO2 uitstoot hoger.

Misschien dat die Universele Verklaring voor de Rechten van Materialen nog niet zo’n gek idee is bij nader inzien.  Wellicht dat dan hout, grondstoffen en materiaal eindelijk rechten krijgen die ze verdienen: veel grondstoffen veelal die, als gevolg van de bouw van windmolens en installaties voor duurzame productie van energie, snel schaars worden.

links :

over het kappen van bossen in Amerika “Pulp fiction”

http://reports.climatecentral.org/pulp-fiction/2/#section-1

Staatsbosbeheer : hout is handel .

https://www.biobasedpress.eu/2012/10/staatsbosbeheer-wood-is-competitive/

Schaarste aan gronstoffen

Es gibt zu wenig Rohstoffe: Traum vom Elektroauto könnte platzen