grondstoffen

In 2010 schreef André van Diederen, verbonden aan TNO, een boek over de toekomstige beschikbaarheid van grondstoffen.

Veel grondstoffen zullen nodig zijn, vooral metalen. Vaak zijn die wel in voldoende mate aanwezig op de aarde, maar wel verspreid over veel vindplaatsen met lage productie – ratio’s

Het delven kost steeds meer moeite en geld. Prijzen zullen stijgen nadat de helft van de winbare reserves zijn gewonnen ( curve van Hubbert )

De energie transitie wordt ingezet op het moment dat, van zowel fossiele brandstoffen als grondstoffen (metalen), bekend is dat ze steeds moeilijker te winnen zijn.  ( Het laaghangende fruit is geplukt )

Feed back loop : De wisselwerking tussen energie en grondstoffen leidt tot een merkwaardige feedback loop die er alleen maar voor kan zorgen dat de productie van zowel metalen als fossiele brandstoffen op termijn zal vertragen. Schaarste aan fossiele brandstoffen zet de ontginning van metalen onder druk, terwijl de daaruit volgende schaarste aan metalen de ontginning van fossiele brandstoffen onder druk zet, enzovoort. Het probleem is niet alleen dat de productie van metalen erg veel energie kost, maar ook dat de productie van energie erg veel metalen kost: de energiesector is de grootste verbruiker van grondstoffen.

De productie van metalen kost erg veel energie, en de productie van energie kost erg veel metalen

Er zijn enorme hoeveelheden metalen nodig voor de exploratie, ontginning, bewerking, distributie, opslag en omzetting van fossiele brandstoffen (boorplatformen, raffinaderijen, pijpleidingen, elektriciteitscentrales, enzovoort). Ook conventionele alternatieven zoals kernenergie en hydro-elektriciteit vragen grote hoeveelheden grondstoffen. Omdat er bovendien steeds dieper wordt geboord en steeds minder kwaliteits - volle voorraden worden aangesproken, neemt het metaalverbruik van de energiesector toe. De bouw van een off-shore boorplatform dat een olieveld op 10 kilometer diepte leegpompt, kost natuurlijk veel meer grondstoffen dan een jaknikker die op land een reservoir op een paar honderden meters diepte ontgint. ( bron : Lowtech magazine )

Energie-balans: Economen als bv Milton Friedman gaan ervan uit dat de markt altijd gelijk heeft . Dus als olie schaars wordt, zal dat aanleiding geven om verder te zoeken naar bronnen en vindplaatsen. Dat principe heeft altijd gewerkt : vanwege de hogere marktprijs konden de investeringen altijd worden terugverdiend.  Maar wat nu als je voor het winnen van een vat olie 2 vaten olie nodig hebt ?  Of meer energie voor het produceren van een liter biodiesel dan erin zit ? Dan is de energiebalans negatief . De Energy Return on Energy Invested is dan kleiner dan 1

Concurrentie hernieuwbare grondstoffen : Door de toegenomen belangstelling voor hernieuwbare grondstoffen komt er steeds meer concurrentie . Met name de energie- industrie legt steeds meer beslag op de beschikbare voorraden hout / biomassa/ houtchips, waardoor schaarste optreedt en prijzen stijgen .

Verdringing : Verdringing treedt op wanneer men de keuze heeft tussen verschillende gewassen om te verbouwen op een  stuk land.  Het ligt voor de hand dat wordt gekozen voor de hoogste opbrengst.

Biomassa wordt aangewend voor de opwekking van elektrische energie, de productie van ethanol, biodiesel ( PPO), brandstof voor (lokale) WKK en  houtgestookte verwarmingsinstallaties. Daarnaast  voor de productie van materialen ten behoeve van de steeds populairder wordende houtskeletbouw: plaatmaterialen, vlaswol en hennep.  Tenslotte als basis voor vergisting ( natte biomassa, slachtafval kippenmest etc. ) voor de productie van ‘groen gas ‘.

Verdringing : Het fenomeen ‘verdringing’ leidde in de 90 -er jaren tot de zgn. ‘Taco crisis’ . Een tekort aan maïs ontstond voor bereiding van het nationale voedsel van Mexico: de Taco . Maïs was namelijk ook de grondstof voor productie van autobrandstof : ethanol.  Besloten werd dat voedselgewassen niet meer zouden worden gebruikt voor de productie van brandstoffen.

De Praktijk laat zien dat verdringing ook optreedt wanneer geen sprake is van concurrentie tussen 1ste en 2de generatie gewassen.  Dat wat het meeste oplevert zal worden verbouwd of, zoals onderstaand voorbeeld laat zien:  vervangen door zonnepanelen.

Stel : De eigenaar van een hectare grond kan kiezen uit de volgende mogelijkheden :

Tarwe gerst  :   € 1860
1 HA graan levert op : 10 ton ( bron akkerwijzer)
prijs per ton €. 186/ ton ( bron : productschap akkerbouw )
opbrengst 1 ha graan  €. 1860,-

Of
Koolzaad , Pure Plantaardige Olie PPO : € 880
1 ha koolzaad levert 1700 liter PPO ( pure plantaardige olie ) + hoogwaardige dierlijke eiwitten
opbrengst olie + veevoeder : 4000kg/ha €. 880/ha  ( bron : Agri Holland )

Of
Bos: € 265
Op een hectare bos in NL staat 198 m3 hout . De jaarlijkse aangroei bedraagt 8,8 m3/ha/jr  (bron : probos.nl )
1 m3 levert € 30 op;
opbrengst : 265,-

Of
zonnecellen:  €. 50.000 !
10.000 m2 zonnecellen.
1 m2 zonnecellen levert  netto ca. 100 kWh/jr  op .
10.000 x 100 kWh = 1.000.000 kWh
opbrengst €. 0,05 / kWh = € 50.000